 |
|
|
|
|
DE DROMENVENTER De schilderijen van beeldend kunstenaar Raymond Bakker, signatuur RaB, komen voort uit innerlijke noodzaak. Naar vorm en verfhuid zijn ze mysterieus en meerduidig. Op veel werken speelt een cartoonesk mensfiguurtje een rol. Beweren dat dit de kunstenaar is, lijkt te simpel, al vormen zijn ervaringen in heden en verleden wel een belangrijke voedingsbodem. Het mannetje staat voor veel meer. Beschouwing in chronologische volgorde, brengt de wording van een kunstenaar in beeld. De dromerige, onwerkelijke sfeer op de werken, tilt de situaties verder uit het particuliere. Poëtisch, met ruimte voor humor en ironie, schetst Bakker de krachten en tegenkrachten die het wezen van de mens vormen. Zo creëert hij vensters op dromen, herinneringen, gevoelens en verwachtingen. Raymond Bakker werd in 1951 geboren in Assen, in kamp Schattenberg. Zijn ouders waren in 1950 vanuit Kisar, een eiland ten zuiden van de Molukken, naar Nederland gekomen. Hoewel inmiddels stevig geworteld in Noord-Holland, zijn de herinneringen aan afkomst en kampleven zo aanwezig, dat ze tot op de dag van vandaag zijn gedachten beïnvloeden. Dat Raymond Bakker ooit beeldend kunstenaar zou worden was niet vanzelfsprekend. Vanaf 1969 werkte hij als technisch tekenaar en in de reclame. De komst van de computer, die de tekentafel verdrong, was de impuls gehoor te geven aan de drang vrij te werken. Autodidactisch, met geduld en doorzettingsvermogen, begon hij met het vervaardigen van figuratieve houten beelden. Verf en doek volgden al snel. Houvast vond hij bij het magisch realisme. Vrijwel meteen dook het mensje op. In surrealistische, speelse taferelen, getooid met luchtballon, vlieger, bootje, boek of ander plezier. Liefst in roodtinten, soms in korenblauw. Zo ontwikkelde zich de beeldkracht van een kunstenaar, die het kind in zichzelf wist te bewaren. Via ontelbare schilderijen en schilderijtjes, penseelde RaB zich naar een persoonlijke stijl. Karakteristiek zijn de onbestemde omgeving, de vermenging van teken- en schilderkunst en het kleurgebruik. Kenmerkend is de eigenzinnige, primitieve beeldtaal die recht uit de geest komt. Wars van nabootsing en trends in de beeldende kunst, vertrouwt hij op zijn intuïtie en blijft zich verbeteren. Nog maar enkele jaren geleden ontstonden treffende schilderijen rond een mannetje met een trommel. Ze roffelden zich een weg naar de subtiele aardetinten en de met materie beladen oppervlakte van het huidige werk. De verfhuid wordt steeds betekenisvoller. Recente schilderingen zijn over oudere, acryl of olieverfpanelen, heen gestreken. Zo schemeren eerdere verflagen door nieuwe heen en symboliseren letterlijk flarden herinnering. Collage, jute, roestig ijzer en een cementachtige, afbladderende ondergrond, verbeelden een onbestemd niemandsland. Hierop doemen echo’s uit het verleden op, beklijven levenservaringen en bloeien dromen. De verfhuid oogt als een prehistorische grotwand of een verweerde muur. Soms is geschilderd op oude planken. Deze doorleefde beelddragers sluiten naadloos aan bij de weerbarstige beeldende vertellingen. Poëtische kracht ontstaat door de eigenzinnige ritmes van vlekken en vlakken. Primitieve bootjes en fietsen, maar ook triviale details en stukken herinnering aan het kampleven, vormen raadselachtige motieven. Behalve het vervaardigen van houten beelden is Bakker zich gaan toeleggen op het maken van objecten van polyester. Een techniek die hij zichzelf met vallen en opstaan eigen maakte. Ze vormen een beeldend commentaar op de consumptiemaatschappij, die de natuurlijke grondstoffen uitput. Een veelzeggend object bestaat uit een enorme slakvorm waarop ontelbare autootjes in een eindeloze file staan. Schilderkundig sluit Raymond Bakker aan bij de surrealisten en de materieschilderkunst. De oorsprong van zijn fantasie schuilt echter in de genen. Zijn vader was een geliefd verhalenventer. Hij gaf gewone voorvallen zoveel glans dat men hem soms wakker maakte voor meer. Bijzonder was dat hij de gave van het geestelijk uittreden bezat, waardoor hij verslag kon doen van andere volken, alsof hij er lijfelijk geweest was. Op zijn eigen wijze vent zijn zoon ook verhalen, maar dan met beelden. De schilderijen van Raymond Bakker visualiseren een eigenzinnige, magische droomwereld waarin heden en verleden in elkaar overvloeien. Het kan geen toeval zijn dat het eerste kunstwerk een enorme appel van hout was. Evenmin dat een van de meest poëtische materieschilderijen de naam ´Dromenventer´ kreeg. Lida Bonnema, kunsthistoricus 23.04.2010 23 april 2010
|